Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Gỡ 'thẻ vàng' IUU là nhiệm vụ chính trị quan trọng
Việc gỡ bỏ cảnh báo "thẻ vàng" về khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) được Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng trong năm 2026. Đây không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn liên quan trực tiếp đến sự phát triển bền vững của ngành thủy sản Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.
Bối cảnh
Khái niệm IUU (Illegal, Unreported and Unregulated fishing) chỉ các hoạt động khai thác hải sản trái phép, không báo cáo hoặc không theo quy định pháp luật quốc tế và quốc gia. Việt Nam từ lâu đã bị Ủy ban châu Âu (EC) cảnh báo "thẻ vàng" do chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn chống khai thác IUU. Cảnh báo này ảnh hưởng đến xuất khẩu thủy sản sang thị trường EU, một trong những thị trường lớn nhất của Việt Nam.
Việc gỡ bỏ "thẻ vàng" không chỉ giúp ngành thủy sản mở rộng thị trường xuất khẩu mà còn góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, phát triển bền vững và nâng cao uy tín quốc tế của Việt Nam. Chính vì vậy, Chính phủ đã thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản, do Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì.
Diễn biến chính
Tại cuộc họp sáng ngày 13 tháng 10, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá Việt Nam đã có bước chuyển biến căn bản trong quản lý khai thác thủy sản, chuyển từ quản lý hồ sơ thủ công sang quản trị bằng dữ liệu số, qua đó quản lý được trạng thái của từng tàu cá trên phạm vi toàn quốc. Điều này giúp giảm mạnh số tàu cá vi phạm và bị nước ngoài bắt giữ.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng nhấn mạnh không được chủ quan, nhất là trong việc thực hiện 38 khuyến nghị của EC nhằm khắc phục các tồn tại. Trong đó, có 31 khuyến nghị đã được thực hiện đầy đủ và kiểm chứng, 5 khuyến nghị đang hoàn thiện theo lộ trình, còn 2 khuyến nghị đang trao đổi do chưa phù hợp với điều kiện thực tế và pháp luật Việt Nam.
Phó Thủ tướng yêu cầu toàn hệ thống chính trị nghiêm túc thực hiện "5 không" gồm: không để tàu cá bị nước ngoài bắt giữ; không để tàu không đủ điều kiện hoạt động; xử lý triệt để vi phạm thiết bị giám sát hành trình (VMS); không để lô hàng thủy sản không truy xuất được nguồn gốc; không để số liệu báo cáo sai lệch.
- Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao thành lập nhóm đầu mối để trao đổi thường xuyên với EC và nhân rộng các mô hình hiệu quả.
- Bộ Quốc phòng chỉ đạo Bộ đội Biên phòng phối hợp kiểm soát tàu cá tại cảng và vùng biển giáp ranh.
- Bộ Công an tăng cường xử lý hình sự các hành vi gian lận nguồn gốc thủy sản và tổ chức khai thác trái phép.
- Bộ Công Thương và Bộ Ngoại giao phối hợp tác động ngoại giao, cung cấp thông tin minh bạch về tiến trình khắc phục IUU.
- Các địa phương tổ chức tổng rà soát, cập nhật 100% dữ liệu tàu cá lên hệ thống VNFishbase.
Hiện có hơn 1.247 tàu đã xóa đăng ký nhưng còn khả năng tồn tại, 5.586 tàu không đủ điều kiện hoạt động và 2.961 tàu thuộc nhóm nguy cơ cao vi phạm IUU cần được kiểm soát chặt chẽ.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc chuyển đổi sang quản lý dữ liệu số và kiểm soát chặt chẽ đội tàu cá là bước tiến quan trọng giúp Việt Nam nâng cao hiệu quả chống khai thác IUU. Điều này không chỉ giảm thiểu vi phạm pháp luật quốc tế mà còn bảo vệ nguồn lợi thủy sản, góp phần phát triển bền vững ngành thủy sản vốn là ngành kinh tế trọng điểm.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, đặc biệt là những người kinh doanh thủy sản, việc gỡ bỏ "thẻ vàng" sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn trong xuất khẩu thủy sản sang EU, giảm rủi ro về kiểm tra và thuế quan, từ đó góp phần ổn định và phát triển kinh doanh.
Kết luận
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng khẳng định việc gỡ cảnh báo "thẻ vàng" IUU là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của các bộ ngành và địa phương. Việt Nam quyết tâm hoàn thiện các khuyến nghị của EC, hướng tới phát triển ngành thủy sản bền vững và nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.
Hình ảnh từ bài viết
Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu tại cuộc họp - Ảnh: GIA HUY
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Gỡ 'thẻ vàng' IUU là nhiệm vụ chính trị quan trọng