Phụ nữ lặn biển không dụng cụ đảo lộn vai trò truyền thống ở đảo Čedžu
Truyền thống lặn biển không dùng thiết bị của những người phụ nữ trên đảo Čedžu (Jeju) ở Hàn Quốc đã làm thay đổi quan niệm về vai trò giới trong xã hội. Họ không chỉ là những người lao động chính nuôi sống gia đình mà còn là người giữ gìn văn hóa độc đáo được UNESCO công nhận. Vậy điều gì khiến cộng đồng henjo trở nên đặc biệt và có ý nghĩa như vậy?
Bối cảnh
Hàn Quốc là một trong những quốc gia có khoảng cách lớn về mức thu nhập và vị trí xã hội giữa nam và nữ trong các nước OECD. Phụ nữ thường ít đảm nhận các vị trí lãnh đạo và phải đối mặt với nhiều rào cản trong công việc. Tuy nhiên, trên đảo Čedžu, một cộng đồng đặc biệt gọi là henjo đã tồn tại hàng thế kỷ, nơi phụ nữ là những người lặn biển không sử dụng bình dưỡng khí để kiếm sống. Đây không phải là hoạt động thể thao mà là nghề truyền thống, giúp họ nuôi sống gia đình và góp phần phát triển kinh tế địa phương.
Truyền thống này được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể, thể hiện sự khác biệt rõ nét so với vai trò giới truyền thống của xã hội Hàn Quốc nói chung.
Diễn biến chính
Những người đàn ông trong cộng đồng thường mô tả henjo là những người phụ nữ mạnh mẽ với tính cách thẳng thắn. Họ lặn xuống biển sâu mà không cần thiết bị hỗ trợ, thu hoạch các loại hải sản như ốc, sò, rong biển để bán ngay lập tức, tạo nguồn thu nhập nhanh chóng cho gia đình.
Kang Tal-čchonová, một trong những henjo lớn tuổi nhất, đã lặn biển gần như cả cuộc đời mình. Bà chia sẻ rằng do nông nghiệp không đủ để trang trải học phí cho bốn người con, và chồng bà sau khi rời quân ngũ không có việc làm, bà đã bắt đầu nghề lặn để kiếm sống.
Thông thường, các henjo dành tới 5 giờ dưới nước, thực hiện hàng chục lần lặn mỗi ngày. Mỗi lần lặn thường sâu khoảng 10 mét và kéo dài khoảng 30 giây, nhưng những người có kinh nghiệm có thể lặn sâu tới 16 mét và giữ hơi thở trong 2 phút. Kim A-jongová, một henjo khác, mô tả kỹ thuật của mình khi thu hoạch hải sản: bà dùng tay tách vỏ sò khỏi đá rồi xỏ chúng vào cổ tay để mang lên mặt nước, luôn phải tiết kiệm hơi thở để trở về an toàn.
Truyền thống lặn biển này trở thành công việc của phụ nữ khi nhiều đàn ông rời đảo để tìm việc làm khác hoặc do điều kiện sống khắc nghiệt. Theo Kwon Mi-sonová, người quản lý Bảo tàng henjo, nghề lặn biển giúp phụ nữ có thu nhập ngay lập tức, từ đó họ trở nên độc lập về kinh tế, có thể chi trả học hành cho con cái và góp phần phát triển đảo Čedžu.
Phân tích & Ý nghĩa
Hiện nay, số lượng henjo trên đảo còn dưới 2.500 người và phần lớn trong số họ đều trên 60 tuổi. Điều này đặt ra thách thức cho việc bảo tồn nghề truyền thống này. Để giữ gìn và truyền lại kỹ năng cho thế hệ trẻ, một trường học dành cho henjo đã được thành lập. Tuy nhiên, việc trở thành henjo không hề dễ dàng vì phải được chấp nhận bởi các tổ chức ngư dân địa phương và công việc lặn biển rất nguy hiểm, khiến nhiều người mới bỏ cuộc sớm.
Henjo không chỉ là đồng nghiệp mà còn là những người bảo vệ lẫn nhau trong môi trường biển đầy rẫy hiểm nguy. Họ cùng nhau xuống nước và giám sát nhau để đảm bảo an toàn, bởi mục tiêu quan trọng nhất không phải là số lượng hải sản thu hoạch mà là tất cả đều trở về bờ an toàn.
Kết luận
Truyền thống lặn biển không dụng cụ của phụ nữ trên đảo Čedžu không chỉ là một nghề kiếm sống mà còn là biểu tượng của sự thay đổi vai trò giới trong xã hội, thể hiện sức mạnh và sự độc lập của phụ nữ. Di sản văn hóa này được UNESCO bảo vệ, đồng thời cũng đối mặt với thách thức trong việc duy trì và truyền lại cho thế hệ tương lai.
Phụ nữ lặn biển không dụng cụ đảo lộn vai trò truyền thống ở đảo Čedžu