Robusta Việt Nam: 2 trên 5 hạt cà phê thế giới nhưng thương hiệu vẫn mờ nhạt
Năm 2025, xuất khẩu cà phê Việt Nam đã lập kỷ lục với giá trị lên tới 8,92 tỉ USD. Tuy nhiên, trong 8 tháng đầu năm 2026, một nghịch lý đáng chú ý đã xuất hiện: dù lượng cà phê xuất khẩu tiếp tục tăng, số tiền thu về lại giảm. Điều này đặt ra câu hỏi lớn về giá trị thực sự của ngành cà phê Việt trên thị trường quốc tế và cách thức nâng cao vị thế thương hiệu Robusta Việt Nam.
Bối cảnh
Cà phê Robusta là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, đứng thứ hai thế giới về sản lượng sau Brazil với khoảng 1,5 triệu tấn mỗi năm. Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) từ năm 2007 và là thành viên của các hiệp định thương mại tự do, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu nông sản, trong đó có cà phê. Tuy nhiên, thị trường cà phê toàn cầu biến động mạnh về giá cả và nhu cầu, khiến việc dựa vào sản lượng để tăng trưởng không còn bền vững.
Hội thảo "Để Robusta Việt thoát vai 'làm nền', khẳng định thương hiệu riêng" do báo Tuổi Trẻ tổ chức ngày 9 tháng 10 đã tập trung thảo luận về những thách thức và cơ hội để ngành cà phê Việt Nam nâng cao giá trị xuất khẩu và xây dựng thương hiệu quốc tế.
Diễn biến chính
Tại hội thảo, ông Trần Mạnh Hào, thành viên Hội đồng Quản trị Golden Coffee và Tổng giám đốc SK Connect, nhấn mạnh rằng thay vì chỉ tập trung vào việc tăng sản lượng, ngành cà phê Việt cần đặt câu hỏi làm thế nào để giữ lại giá trị trên mỗi kilôgam cà phê xuất khẩu.
Ông Hào chỉ ra rằng, dù sản lượng Robusta Việt Nam đã rất lớn, mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào sản lượng đang bộc lộ giới hạn do diện tích trồng cà phê khó mở rộng thêm. Do đó, động lực tăng trưởng mới phải đến từ việc nâng cao giá trị sản phẩm.
- Ông đưa ra phép tính: nếu giá bán bình quân tăng thêm 0,5 USD/kg, ngành cà phê Việt Nam có thể thu thêm khoảng 750 triệu USD mỗi năm.
- Việc nâng cao giá trị không nhất thiết phải dựa vào các nhà máy chế biến lớn mà có thể bắt đầu ngay tại vùng nguyên liệu, bằng cách thu hoạch đúng độ chín, cải thiện kỹ thuật sơ chế, phân loại chất lượng và đáp ứng tiêu chuẩn khách hàng.
- Phát triển hệ sinh thái cà phê hoàn chỉnh, từ vùng trồng, sơ chế, chế biến sâu đến logistics, thương mại, tài chính và phân phối, sẽ giúp giữ lại nhiều giá trị hơn trong nước.
- Hiện Việt Nam mạnh về sản xuất nguyên liệu nhưng còn nhiều dư địa ở các khâu chế biến sâu và phát triển sản phẩm mang thương hiệu riêng, thay vì chỉ xuất khẩu cà phê nhân xanh cho các nhà rang xay quốc tế.
Ông Trần Minh Thắng, Trưởng Phòng Chính sách xúc tiến thương mại thuộc Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), dẫn chứng rằng cứ 5 hạt cà phê Robusta trên thế giới thì có khoảng 2 hạt đến từ Việt Nam. Tuy nhiên, thương hiệu Robusta Việt Nam vẫn chưa được người tiêu dùng quốc tế biết đến rộng rãi.
Phần lớn cà phê Việt Nam xuất khẩu được sử dụng làm nguyên liệu cho các hãng rang xay quốc tế, nên khi đến tay người tiêu dùng, sản phẩm thường mang thương hiệu của nhà chế biến hoặc phân phối, còn xuất xứ Việt Nam ít được nhắc đến.
Đáng chú ý, cách giới thiệu Robusta Việt hiện nay chủ yếu tập trung vào các đặc tính kỹ thuật như hàm lượng caffeine cao, vị đậm đà hay khả năng tạo lớp crema, trong khi câu chuyện về vùng trồng, chất lượng và bản sắc riêng chưa được truyền tải rõ nét.
Thị trường cà phê thế giới đang thay đổi với người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, phương pháp chế biến và trải nghiệm thưởng thức. Sự phát triển của các loại cà phê espresso, latte, cà phê hòa tan chất lượng cao và đồ uống pha sẵn mở ra cơ hội mới cho Robusta Việt.
Ông Thắng cũng nhấn mạnh rằng, dù xuất khẩu cà phê sang Trung Quốc tăng mạnh, với mức tăng 76,9% trong 5 tháng đầu năm 2026, chiếm khoảng 20,4% thị phần, việc có mặt tại nhiều thị trường chưa đồng nghĩa với việc xây dựng được thương hiệu mạnh.
Hiện các địa phương và doanh nghiệp quảng bá cà phê theo cách riêng, chưa có thông điệp chung để người tiêu dùng quốc tế nhận diện Robusta Việt Nam. Ông Thắng cho rằng "khoảng trống hiện nay không đơn thuần là Robusta chưa được quảng bá đủ, mà trước hết là chưa có một định vị đủ rõ".
Về phía doanh nghiệp, ông Hào lưu ý rằng phát triển thương hiệu quốc tế không chỉ là đưa sản phẩm mang tên Việt Nam ra nước ngoài mà phải hiểu rõ nhu cầu từng thị trường về loại cà phê, hương vị, phân khúc giá và khả năng cạnh tranh để đáp ứng tốt nhất.
Phân tích & Ý nghĩa
Những con số và nhận định tại hội thảo cho thấy ngành cà phê Việt Nam đang đứng trước thách thức lớn trong việc chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa vào sản lượng sang nâng cao giá trị sản phẩm và thương hiệu. Đây là bước đi cần thiết để tránh phụ thuộc vào biến động giá thế giới và khai thác tối đa tiềm năng kinh tế từ ngành hàng này.
Việc phát triển hệ sinh thái cà phê hoàn chỉnh không chỉ giúp tăng giá trị xuất khẩu mà còn tạo thêm việc làm, thúc đẩy công nghệ và dịch vụ trong nước. Đồng thời, xây dựng thương hiệu Robusta Việt Nam rõ nét sẽ giúp người tiêu dùng quốc tế nhận biết nguồn gốc và giá trị đặc trưng của cà phê Việt, từ đó nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
Kết luận
Robusta Việt Nam đang chiếm thị phần lớn trên thế giới nhưng vẫn chưa để lại dấu ấn thương hiệu rõ ràng. Để ngành cà phê phát triển bền vững, cần tập trung nâng cao giá trị sản phẩm, phát triển chuỗi giá trị toàn diện và xây dựng thương hiệu quốc tế có định vị rõ ràng. Đây là con đường để Robusta Việt không chỉ là nguồn nguyên liệu mà còn là thương hiệu được thế giới nhớ đến.
Hình ảnh từ bài viết
Ông Trần Mạnh Hào - thành viên HĐQT Golden Coffee, Tổng giám đốc SK Connect - trình bày tham luận Nội lực thương hiệu Robusta Việt và cơ hội tiếp cận khách hàng toàn cầu - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Việt Nam đang nắm giữ gần 40% sản lượng Robusta thế giới, nhưng phần lớn cà phê vẫn xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu
Ông Trần Minh Thắng - Trưởng Phòng Chính sách xúc tiến thương mại (Cục Xúc tiến thương mại) - trình bày tham luận Nhận diện khoảng trống thương hiệu Robusta trên thị trường cà phê thế giới - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Cứ 5 hạt cà phê Robusta được sản xuất trên thế giới thì có khoảng 2 hạt đến từ Việt Nam - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Robusta Việt Nam: 2 trên 5 hạt cà phê thế giới nhưng thương hiệu vẫn mờ nhạt