Rừng lim trăm tuổi ở Nghệ An dần chết khô, diện tích giảm mạnh

2026-11-03

Rừng lim trăm tuổi ở Nghệ An dần chết khô, diện tích giảm mạnh

Rừng lim cổ thụ tại xã Giai Lạc, huyện Yên Thành, Nghệ An, được người dân địa phương xem như một "báu vật" quý giá của vùng quê lúa. Thế nhưng, trong những năm gần đây, hàng trăm cây lim trăm tuổi đang chết dần, cùng với đó là sự suy giảm đáng kể diện tích rừng tự nhiên khiến nhiều người lo ngại về tương lai của khu rừng đặc biệt này.

Rừng lim Lăng Thành, xã Giai Lạc. Ảnh: Đức Hùng

Bối cảnh

Rừng lim ở Lăng Thành, xã Giai Lạc, trải rộng trên diện tích khoảng 106 ha tại các khu vực Rú Chùa, Hóc Nông, Đồng Bàu, Vệ Thạng. Khu rừng này có hơn 2.000 cây lim cổ thụ, với thân cây sần sùi, tán lá cao rộng, đường kính thân từ 0,6 đến 1 mét, thậm chí có những cây lớn đến mức hai người ôm mới xuể. Qua nhiều thế hệ, người dân nơi đây xem rừng lim như một phần linh thiêng, là "báu vật" cần được bảo vệ và gìn giữ cẩn thận.

Rừng lim không chỉ có giá trị về mặt sinh thái mà còn mang ý nghĩa văn hóa, lịch sử sâu sắc đối với cộng đồng địa phương. Tuy nhiên, trong bối cảnh phát triển kinh tế và biến đổi khí hậu, việc bảo tồn những cây lim cổ thụ này đang gặp nhiều thách thức.

Diễn biến chính

Trong những năm gần đây, nhiều cây lim trong rừng đã bị chết khô, với hiện tượng trơ cành, vỏ bong tróc, thân cây gãy đổ hoặc bật gốc sau các trận mưa bão. Kết quả kiểm tra thực địa của Ban Quản lý rừng phòng hộ Bắc Nghệ An hồi tháng 9 năm nay ghi nhận có 254 cây lim chết, trong đó riêng tiểu khu 874B, khoảnh 7, rộng hơn 30 ha, có tới 126 cây bị chết.

Đáng chú ý, những cây lim bị chết có đường kính thân trung bình từ 35-40 cm. Ngoài tác động của thiên tai, nhiều cây lim còn bị bong vỏ, khô héo rồi chết mà nguyên nhân chưa được xác định rõ ràng.

Theo Phòng Kinh tế - Hạ tầng xã Giai Lạc, trong giai đoạn 2015-2024, chính quyền địa phương đã phát hiện và xử lý một số trường hợp vi phạm liên quan đến khai thác gỗ, đốt thực bì và trồng cây trái phép trong khu vực rừng đặc dụng. Việc đốt thực bì sau khi khai thác keo và bạch đàn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cây lim, nhưng chưa thể khẳng định đây là nguyên nhân chính khiến lim chết.

Bên cạnh đó, diện tích rừng tự nhiên tại Lăng Thành cũng giảm mạnh. Thống kê từ xã Giai Lạc cho thấy năm 2014, khu vực này có hơn 81 ha rừng tự nhiên, gần 18 ha rừng trồng keo và bạch đàn, cùng hơn 6 ha đất trống. Đến năm 2020, diện tích rừng tự nhiên chỉ còn khoảng 25 ha, giảm hơn 56 ha so với năm 2014, trong khi diện tích rừng trồng keo và bạch đàn tăng lên hơn 81 ha.

Một số cây lim chết khô hồi cuối tháng 10. Ảnh: Đức Hùng

Phân tích & Ý nghĩa

Việc rừng lim cổ thụ bị chết hàng loạt và diện tích rừng tự nhiên giảm sút nghiêm trọng không chỉ ảnh hưởng đến hệ sinh thái địa phương mà còn làm suy giảm giá trị văn hóa, lịch sử gắn liền với vùng quê Yên Thành. Rừng lim là nơi cư trú của nhiều loài sinh vật và góp phần điều hòa khí hậu, bảo vệ đất đai khỏi xói mòn.

Nguyên nhân khiến rừng lim chết có thể do nhiều yếu tố kết hợp, bao gồm tác động của thiên tai, biến đổi khí hậu, cũng như các hoạt động khai thác, đốt thực bì và trồng rừng kinh tế như keo và bạch đàn. Việc chuyển đổi diện tích rừng tự nhiên sang rừng trồng kinh tế cũng làm mất đi đa dạng sinh học và làm thay đổi cấu trúc rừng truyền thống.

Đáng chú ý, việc quản lý đất đai và rừng tại đây còn gặp khó khăn do lịch sử giao đất, giao rừng qua nhiều thời kỳ. Một số hộ dân được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trước khi khu vực được quy hoạch là rừng đặc dụng, dẫn đến mâu thuẫn trong việc bảo tồn và phát triển kinh tế.

Kết luận

Rừng lim trăm tuổi ở xã Giai Lạc, Nghệ An, đang đứng trước nguy cơ suy giảm nghiêm trọng cả về số lượng cây cổ thụ và diện tích rừng tự nhiên. Việc bảo vệ và phục hồi khu rừng đặc dụng này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, các cơ quan chuyên môn và người dân, đồng thời cần có cơ chế hỗ trợ phù hợp để vừa giữ gìn giá trị thiên nhiên, vừa đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế của cộng đồng.