Tác giả phim 'rivermovie' Lom: Không thể khai thác thiên nhiên một cách tùy tiện

2026-10-06

Tác giả phim 'rivermovie' Lom: Không thể khai thác thiên nhiên một cách tùy tiện

Liên hoan phim Ekofilm lần thứ 52 vừa diễn ra từ ngày 1 đến 4 tháng 10 tại thành phố Brno, Séc, với chủ đề trọng tâm là "Vodoběh" – vòng tuần hoàn nước. Sự kiện không chỉ trình chiếu nhiều phim dự thi mà còn giới thiệu hai bộ phim của các thành viên ban giám khảo, tập trung vào mối quan hệ giữa con người và nước. Trong đó, đạo diễn Petr Lom mang đến một góc nhìn độc đáo của người bản địa New Zealand và Úc về thiên nhiên qua hành trình trên dòng sông Whanganui, con sông đầu tiên trên thế giới được trao quyền pháp lý như một cá thể sống.

Přírodu nemůžeme jen tak vytěžit, říká autor „rivermovie“ Lom

Bối cảnh

Liên hoan phim Ekofilm là sự kiện thường niên tại Séc, tập trung vào các tác phẩm điện ảnh về môi trường và thiên nhiên. Năm 2026, chủ đề "Vodoběh" nhấn mạnh tầm quan trọng của nước trong đời sống và sự phát triển của con người. Nước không chỉ là nguồn tài nguyên mà còn là một quá trình liên tục, ảnh hưởng sâu sắc đến xã hội và văn hóa. Đạo diễn Petr Lom, với tác phẩm "Já jsem řekou, řeka je mnou" (Tôi là sông, sông là tôi), thể hiện quan điểm của người Maori và các dân tộc bản địa Úc về sự gắn kết giữa con người và thiên nhiên, qua đó phản ánh cách tiếp cận khác biệt so với xã hội phương Tây hiện đại.

Phim của Lom lấy cảm hứng từ dòng sông Whanganui ở New Zealand, con sông đầu tiên trên thế giới được công nhận là một thực thể pháp lý với đầy đủ quyền lợi và nghĩa vụ, tương tự như một con người. Quyết định này đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và thay đổi cách nhìn nhận về thiên nhiên trong hệ thống pháp luật hiện đại.

Diễn biến chính

Bên cạnh tác phẩm của Lom, Liên hoan còn giới thiệu bộ phim tài liệu "H2O: Molekula života – Civilizace" (H2O: Phân tử sự sống – Văn minh) của đạo diễn Alex Tate. Bộ phim này tập trung vào vai trò của nước ngọt trong quá trình hình thành và phát triển của các nền văn minh nhân loại, đồng thời cảnh báo về những thách thức hiện nay và tương lai liên quan đến nguồn nước.

Phim bắt đầu với giả thuyết "bơi qua" (hypotéza brodění), cho rằng con người tiến hóa từ việc di chuyển trên cây sang đi bộ trên mặt đất, minh họa bằng hình ảnh một con bonobo bơi bằng hai chân sau trong rừng rậm Congo.
Tiếp đó, phim đưa người xem đến Ai Cập cổ đại, nơi nền văn minh phát triển nhờ quản lý nước sông Nile hiệu quả. "Nilometr" – một hệ thống đo mực nước sông – được giới thiệu như công cụ dự báo mùa màng và phân phối tài nguyên.
Phim chuyển sang Trung Quốc, nơi các nhà khảo cổ học phát hiện dấu vết của trận lụt lịch sử qua nghiên cứu địa chất, đồng thời nhắc đến đập thủy điện lớn nhất thế giới Tam Hiệp, và tác động của các hồ chứa nước nhân tạo đến trục quay của Trái Đất.
Phần sau tập trung vào nước ngầm, với hình ảnh các cenotes (hồ tự nhiên) ở Mexico được người Maya coi là thiêng liêng, và các trang trại ở Arizona sử dụng nước ngầm để tưới tiêu, dẫn đến cạn kiệt nguồn nước tương tự như trường hợp của Saudi Arabia.
Cuối phim, các nhà khoa học Hà Lan thử nghiệm trồng cà chua trong nhà kính tối ưu hóa lượng nước sử dụng, đồng thời giới thiệu khái niệm "dấu chân nước" (water footprint) và "nước ảo" (virtual water) – các chỉ số đo lượng nước tiêu thụ trong sản xuất và tiêu dùng toàn cầu.

Phân tích & Ý nghĩa

Cả hai bộ phim đều phản ánh sự lo ngại về tương lai nguồn nước và môi trường, đồng thời kêu gọi thay đổi cách suy nghĩ và hành động của con người. Petr Lom nhấn mạnh rằng nước không phải là một nguồn tài nguyên để khai thác tùy tiện, mà là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự tôn trọng và hòa hợp với thiên nhiên. Quan điểm này đặc biệt có ý nghĩa với cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, những người đang sống trong môi trường đô thị hiện đại, nơi thiên nhiên thường bị xem nhẹ.

Việc dòng sông Whanganui được trao quyền pháp lý mở ra một hướng tiếp cận mới trong bảo vệ môi trường, có thể truyền cảm hứng cho các cộng đồng khác trên thế giới, trong đó có cộng đồng người Việt, về cách thức bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên gắn liền với đời sống và văn hóa.

Kết luận

Liên hoan phim Ekofilm 2026 đã thành công trong việc truyền tải thông điệp sâu sắc về mối quan hệ giữa con người và nước, qua đó kêu gọi sự thay đổi trong nhận thức và hành động để bảo vệ hành tinh. Tác phẩm của Petr Lom và Alex Tate không chỉ là những câu chuyện về nước mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm chung của nhân loại đối với thiên nhiên.