Tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2026: Cao nhưng chưa vững chắc

0001-01-01

Tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2026: Cao nhưng chưa vững chắc

Năm 2026, nền kinh tế Việt Nam tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng cao, nhưng liệu sự phát triển này có bền vững? Bốn địa phương kinh tế trọng điểm gồm TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng và Đồng Nai đều dự kiến không đạt mục tiêu đề ra. Vậy những khó khăn và thách thức nào đang cản trở sự phát triển ổn định của đất nước?

Bối cảnh

Ngày 17 tháng 10, tại phiên khai mạc kỳ họp Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đã trình bày báo cáo thẩm tra về tình hình kinh tế - xã hội năm 2026. Trong bối cảnh nhiều khó khăn và thách thức toàn cầu cũng như trong nước, nền kinh tế Việt Nam vẫn đạt được những kết quả quan trọng và khá toàn diện trên nhiều lĩnh vực.

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra rằng tăng trưởng kinh tế tuy cao nhưng chưa thực sự vững chắc. Đặc biệt, bốn địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất gồm TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng và Đồng Nai, chiếm gần 47% tổng sản phẩm nội địa khu vực (GRDP), đều dự kiến không đạt mục tiêu tăng trưởng đề ra cho năm 2026.

Diễn biến chính

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đánh giá cao sự chỉ đạo quyết liệt và linh hoạt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cùng các bộ ngành và địa phương trong việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô trước nhiều biến động. Tuy nhiên, báo cáo nêu rõ sáu vấn đề trọng tâm cần lưu ý:

Tăng trưởng cao nhưng nền tảng chưa vững chắc: Bốn địa phương lớn nhất dự kiến không đạt mục tiêu tăng trưởng, gây ảnh hưởng lớn đến tổng thể nền kinh tế.
Đầu tư tư nhân chưa bứt phá: Mặc dù chiếm 53% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, đầu tư tư nhân chỉ tăng 14%, thấp nhất trong ba khu vực kinh tế chính.
Cán cân thương mại thâm hụt: Xuất khẩu tăng 24,5% nhưng nhập khẩu tăng 36,7%, dẫn đến nhập siêu lên đến 19,42 tỉ USD. Đáng chú ý, xuất khẩu phụ thuộc nhiều vào khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), trong khi công nghiệp hỗ trợ và năng lực làm chủ công nghệ trong nước còn hạn chế.
Áp lực ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn tài chính gia tăng: Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 9 tháng tăng 4,52%, gần đạt mục tiêu 4,5% của cả năm, riêng quý III tăng 4,80%. Giá hàng hóa và dịch vụ thiết yếu tăng trong khi sức mua thực tế phục hồi chậm.
Giải ngân đầu tư công chậm: Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công 9 tháng đạt 62,9% kế hoạch, nhưng vốn tạm ứng chưa thu hồi chiếm tới 37% số đã giải ngân. Một số dự án trọng điểm chậm tiến độ, còn tồn đọng hơn 1.100 dự án chưa hoàn thành tháo gỡ.
Cải cách thể chế còn nhiều điểm nghẽn: Việc sửa đổi và ban hành nhiều văn bản pháp luật trong thời gian ngắn gây khó khăn về tính đồng bộ và khả thi của môi trường đầu tư kinh doanh. Mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành cơ bản thông suốt nhưng chất lượng chưa đồng đều, phân cấp phân quyền chưa gắn với nguồn lực và trách nhiệm thực thi.

Báo cáo cũng nêu bật những khó khăn của khu vực doanh nghiệp và hộ kinh doanh nhỏ. Trong 9 tháng đầu năm, số doanh nghiệp mới gia nhập và quay lại thị trường giảm 3,2%, trong khi số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể tăng tới 118,8%. Doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp nhiều áp lực về vốn, chi phí đầu vào, logistics và tuân thủ pháp luật. Hộ kinh doanh phải đối mặt với sức mua phục hồi chậm và yêu cầu chuyển đổi số, quản trị và chính sách thuế ngày càng khắt khe hơn.

Về mặt xã hội, chất lượng phát triển chưa đồng đều với thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, tỷ lệ lao động phi chính thức lớn và thất nghiệp thanh niên còn cao. Sự chênh lệch trong tiếp cận giáo dục, y tế và dịch vụ thiết yếu giữa các vùng miền vẫn còn đáng kể. Một số ý kiến phản ánh khó khăn trong việc mua sách giáo khoa theo bộ sách thống nhất tại các đô thị lớn, gây lo ngại về khả năng thiếu sách ở vùng khó khăn.

Phân tích & Ý nghĩa

Từ các số liệu và đánh giá trên, có thể thấy mặc dù tăng trưởng kinh tế đạt mức cao, nhưng nền tảng và chất lượng tăng trưởng vẫn còn nhiều hạn chế. Việc bốn địa phương kinh tế trọng điểm không đạt mục tiêu tăng trưởng sẽ ảnh hưởng đáng kể đến tổng thể nền kinh tế quốc gia, bởi đây là những trung tâm kinh tế, công nghiệp và dịch vụ lớn nhất của Việt Nam.

Áp lực về ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và an toàn tài chính đang gia tăng, trong khi nguồn lực đầu tư chưa được chuyển hóa hiệu quả thành năng lực sản xuất và động lực tăng trưởng mới. Điều này đặt ra thách thức lớn cho việc duy trì đà phát triển bền vững trong tương lai.

Cải cách thể chế dù được đẩy mạnh nhưng vẫn còn nhiều điểm nghẽn trong tổ chức thực thi, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư kinh doanh và sự phát triển của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc này cũng tác động đến cộng đồng người Việt kinh doanh tại Việt Nam, khi họ phải đối mặt với các chi phí và thủ tục ngày càng phức tạp.

Kết luận

Chủ nhiệm Ủy ban Phan Văn Mãi nhấn mạnh cần tập trung giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô như điều kiện tiên quyết để đạt tăng trưởng cao. Đồng thời, đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, nâng cao giá trị gia tăng trong nước, ưu tiên phát triển hạ tầng chiến lược và an ninh năng lượng. Việc chú trọng nguồn lực đầu vào sáng tạo, nâng cao năng suất và thương mại hóa kết quả nghiên cứu cũng là những giải pháp then chốt để phát triển bền vững.