Thảo luận nóng về thay đổi luật lao động: Lo ngại mở rộng hình thức làm việc IČO tại Séc
Việc sửa đổi luật lao động đang được Quốc hội Séc xem xét đã gây ra nhiều tranh cãi gay gắt. Dự thảo bổ sung bốn điều kiện mới để xác định công việc phụ thuộc, nhưng lại có thể khiến nhiều người lao động bị chuyển sang làm việc theo IČO, tức là dưới hình thức kinh doanh tự do, thay vì hợp đồng lao động truyền thống. Vậy điều này ảnh hưởng thế nào đến người lao động và ngân sách nhà nước?
Bối cảnh
Luật lao động Séc đang được sửa đổi nhằm làm rõ định nghĩa về công việc phụ thuộc, tức là công việc theo hợp đồng lao động truyền thống. Theo dự thảo, từ tháng 1 năm sau, sẽ có thêm bốn điều kiện mới để xác định một công việc là công việc phụ thuộc, bao gồm tổ chức và kiểm soát công việc bởi người sử dụng lao động, chỉ dẫn từ cấp trên, và thời gian làm việc cố định. Tất cả các điều kiện này phải được đáp ứng đồng thời để xác định một công việc là công việc phụ thuộc.
Tuy nhiên, nhiều đại biểu quốc hội và công đoàn phản đối, cho rằng quy định mới sẽ tạo kẽ hở cho các doanh nghiệp thuê người lao động không theo hợp đồng lao động mà theo IČO (živnostenský list), tức giấy phép kinh doanh tự do. Đây là hình thức phổ biến trong mô hình "švarcsystém" – một cách thức doanh nghiệp thuê lao động dưới danh nghĩa hợp đồng dịch vụ để tránh các nghĩa vụ về bảo hiểm xã hội và thuế.
Diễn biến chính
Trong phiên họp Quốc hội, đại biểu Pavla Pivoňka Vaňková (STAN) đã chỉ trích Bộ trưởng Juchelka về dự thảo này: "Đây không phải là sự làm rõ mà là sự nới lỏng. Điều này sẽ khuyến khích chủ sử dụng lao động không ký hợp đồng lao động mà thuê người theo IČO."
Đại biểu Olga Richterová (Piráti) cũng cảnh báo rằng Séc hiện đã có nhiều người làm việc theo IČO hơn cả Ba Lan, và dự thảo sẽ đẩy mạnh xu hướng này, khiến người lao động mất đi quyền lợi bảo vệ theo luật lao động.
Phía công đoàn, đại diện Josef Středula từ Liên đoàn Công đoàn Séc và Morava (Českomoravská konfederace odborových svazů) cho biết nếu có khoảng 145 nghìn người chuyển từ hợp đồng lao động sang IČO, ngân sách nhà nước sẽ thiệt hại khoảng 25 tỷ CZK mỗi năm do giảm thu thuế và bảo hiểm xã hội.
Bộ trưởng Juchelka bác bỏ những lo ngại này, khẳng định "švarcsystém" vẫn là bất hợp pháp và người lao động làm việc theo hợp đồng lao động sẽ không bị thay đổi gì trên hợp đồng của họ. Ông cũng cho biết Bộ không dự kiến tác động tiêu cực đến ngân sách.
Giám đốc cấp cao của Bộ Lao động Jiří Vaňásek thừa nhận có những ngành nghề như lập trình viên đang ở ranh giới giữa kinh doanh tự do và hợp đồng lao động, nhưng đây là thực tế hiện nay do sự khác biệt trong mức đóng bảo hiểm giữa người lao động và người làm kinh doanh tự do (OSVČ).
Phân tích & Ý nghĩa
Dự thảo sửa đổi luật lao động nhằm làm rõ các tiêu chí xác định công việc phụ thuộc nhưng lại có thể tạo ra lỗ hổng pháp lý cho các doanh nghiệp chuyển người lao động sang hình thức IČO để giảm chi phí về bảo hiểm xã hội và thuế. Điều này có thể làm giảm quyền lợi của người lao động, như bảo hiểm thất nghiệp, nghỉ ốm, nghỉ thai sản, và các quyền lợi khác theo hợp đồng lao động.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc, vốn có nhiều người kinh doanh nhỏ, làm tự do hoặc làm việc trong các ngành dịch vụ, thay đổi này có thể ảnh hưởng đến cách thức ký kết hợp đồng và quyền lợi bảo vệ lao động. Ngoài ra, các doanh nghiệp Việt Nam cũng cần lưu ý về sự thay đổi trong luật để đảm bảo tuân thủ và tránh rủi ro pháp lý.
Kết luận
Cuộc tranh luận về sửa đổi luật lao động tại Séc phản ánh sự căng thẳng giữa việc bảo vệ quyền lợi người lao động và nhu cầu linh hoạt trong thị trường lao động hiện đại. Việc mở rộng hình thức làm việc theo IČO có thể gây ra những hệ quả lớn về mặt xã hội và tài chính, đồng thời đặt ra thách thức cho cả người lao động và người sử dụng lao động trong việc thích nghi với luật pháp mới.
Thảo luận nóng về thay đổi luật lao động: Lo ngại mở rộng hình thức làm việc IČO tại Séc