Thất bại của đảng Cộng hòa Mỹ có thể đảo ngược viện trợ vô điều kiện cho Israel
Việc đảng Dân chủ Mỹ giành thắng lợi trong cuộc bầu cử Quốc hội gần đây đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc tại Israel về tương lai của khoản viện trợ an ninh hàng năm trị giá hàng tỷ USD từ Mỹ. Liệu chính sách viện trợ vô điều kiện này có tiếp tục được duy trì khi các chính trị gia Mỹ bắt đầu thay đổi quan điểm, đặc biệt là một số thành viên đảng Cộng hòa cũng có dấu hiệu nghiêng về chính sách thắt chặt hơn với Israel?
Bối cảnh
Israel đang đối mặt với những thay đổi chính trị đáng kể từ phía Mỹ, đặc biệt sau cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ gần đây. Đảng Dân chủ, với một số ứng viên theo khuynh hướng cánh tả, không chỉ kêu gọi siết chặt chính sách với nhà nước Do Thái mà còn đề xuất việc cho phép hàng triệu người Palestine và hậu duệ của họ trở về, điều này gây lo ngại lớn tại Israel. Chiến tranh với Iran và những thay đổi trong chính sách đối ngoại Mỹ cũng làm tăng thêm tâm trạng chống Israel trong xã hội Mỹ.
Tổng thống Donald Trump, người từng có quan hệ phức tạp với Thủ tướng Israel Benjamin Netanjahu (Bên-gia-min Nê-ta-nia-hu), đã bất ngờ công bố kế hoạch chấm dứt khoản viện trợ an ninh hàng năm trị giá 3,8 tỷ USD dành cho Israel, theo một thỏa thuận kéo dài từ năm 2019 đến 2028. Khoản viện trợ này chủ yếu được dùng để mua sắm vũ khí, bao gồm bom và máy bay chiến đấu.
Diễn biến chính
Thông báo của Tổng thống Trump được đưa ra ngay trong ngày bầu cử Mỹ, khiến nhiều quan chức cấp cao Israel bất ngờ và chưa kịp chuẩn bị. Bộ Quốc phòng và Bộ Tài chính Israel không được thông báo trước về quyết định này, dù nó có thể ảnh hưởng sâu rộng đến ngân sách quốc phòng và các kế hoạch mua sắm vũ khí trong tương lai.
Israel hiện phải cân nhắc lại các ưu tiên trong việc mua sắm vũ khí, quyết định tăng thuế hay cắt giảm ngân sách ở những lĩnh vực nào để bù đắp cho khoản viện trợ bị cắt giảm. Một phần trong khoản viện trợ Mỹ, khoảng 500 triệu USD, được dành cho hợp tác phát triển và sản xuất hệ thống phòng thủ tên lửa, bao gồm mạng lưới phòng thủ nhiều tầng của Israel nhằm chặn các mối đe dọa từ tên lửa và các loại vũ khí khác.
Chủ tịch Israel Yicchak Herzog (I-xác Héc-ghơ) bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về quyết định này, gọi đó là một cú sốc bất ngờ như sét đánh giữa trời quang đãng. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của viện trợ Mỹ đối với an ninh quốc gia Israel.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc Mỹ có thể chấm dứt viện trợ an ninh hàng năm cho Israel đánh dấu một bước ngoặt trong quan hệ đối tác lâu dài giữa hai nước. Israel đã nhận được sự hỗ trợ quân sự và an ninh từ Mỹ trong nhiều thập kỷ, giúp nước này duy trì ưu thế quân sự trong khu vực Trung Đông đầy biến động.
Thông báo của Trump cho thấy sự thay đổi trong quan điểm của Washington, khi mà sự đồng thuận về việc hỗ trợ Israel không còn vững chắc như trước. Điều này có thể dẫn đến việc Quốc hội Mỹ, với quyền kiểm soát ngân sách theo Hiến pháp Mỹ, sẽ xem xét lại hoặc thậm chí siết chặt các khoản viện trợ trong những năm tới. Đối với Israel, điều này đồng nghĩa với việc phải giảm dần sự phụ thuộc vào viện trợ Mỹ, một mục tiêu mà Thủ tướng Netanjahu từng đề cập từ tháng 5 năm nay.
Kết luận
Quyết định chấm dứt viện trợ an ninh hàng năm của Mỹ cho Israel, dù chưa chắc đã được Quốc hội phê chuẩn, đã tạo ra một bước ngoặt lớn trong quan hệ giữa hai đồng minh lâu năm. Sự kiện này phản ánh những biến động chính trị sâu sắc tại Mỹ và có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh, ngân sách quốc phòng cũng như chính sách đối ngoại của Israel trong tương lai gần.
Thất bại của đảng Cộng hòa Mỹ có thể đảo ngược viện trợ vô điều kiện cho Israel