Thay đổi chính sách výchovného: Người về hưu tại Séc sẽ mất quyền lợi này
Chính phủ Séc vừa công bố kế hoạch thay đổi cách tính phụ cấp výchovné, một khoản trợ cấp dành cho người nghỉ hưu đã chăm sóc con cái ít nhất 10 năm. Quyết định này gây ra nhiều tranh cãi khi có thể khiến một số nhóm người về hưu mất đi phần tiền hỗ trợ này. Vậy výchovné là gì và thay đổi này ảnh hưởng thế nào đến người dân, đặc biệt là cộng đồng người Việt tại Séc?
Bối cảnh
Phụ cấp výchovné là khoản tiền bổ sung vào lương hưu, được chính phủ Séc dưới thời Thủ tướng Petr Fiala (thuộc đảng ODS - Đảng Dân chủ Dân tộc) áp dụng từ năm 2023. Mục đích của khoản trợ cấp này nhằm hỗ trợ những người đã dành nhiều năm chăm sóc con cái, thường là phụ nữ, vốn có thu nhập thấp hơn trong thời gian nuôi dưỡng con nhỏ và do đó lương hưu cũng thấp hơn. Theo quy định hiện hành, người được hưởng là người đã chăm sóc con ít nhất 10 năm và được ưu tiên nhận khoản trợ cấp này.
Hiện có hơn 1,3 triệu người nhận výchovné, với tổng ngân sách nhà nước chi trả khoảng 20 tỷ Kč mỗi năm. Đây là một phần quan trọng trong chính sách an sinh xã hội của Séc nhằm giảm bớt bất bình đẳng về lương hưu do việc chăm sóc con cái gây ra.
Diễn biến chính
Ngày 27 tháng 10 năm 2026, Bộ Lao động và Xã hội Séc công bố đề xuất sửa đổi cách tính phụ cấp výchovné. Theo đó, từ ngày 1 tháng 1 năm 2027, mọi lương hưu mới được cấp sẽ áp dụng quy định mới, thay thế hoàn toàn cách tính cũ. Đáng chú ý, những người nhận lương hưu từ năm 2027 nhưng có hiệu lực lùi về trước cuối năm 2026 vẫn được áp dụng quy định cũ.
Bộ Lao động cho biết sẽ điều chỉnh các tham số sao cho phần lớn người nhận được lợi, nhưng không công bố chi tiết cụ thể. Tuy nhiên, các chuyên gia và Hội đồng Người cao tuổi Séc tỏ ra lo ngại. Ông Martin Kohoutek, chuyên gia tư vấn về lương hưu, cảnh báo rằng nếu vẫn tính dựa trên mức lương trung bình như hiện nay, nhiều người về hưu có thu nhập trung bình và cao sẽ bị thiệt thòi, mất một phần tiền výchovné.
- Trước đây, výchovné được tính dựa trên thời gian chăm sóc con và mức lương trung bình, cùng với "vyloučená doba" - khoảng thời gian chăm sóc con được loại trừ khi tính lương hưu để không làm giảm mức lương trung bình.
- Phương pháp mới sẽ thay thế hoàn toàn výchovné, không còn phân biệt theo số lượng con như trước (bao gồm cả con thứ ba trở đi).
- Người đang nhận lương hưu sẽ không được tăng riêng phần výchovné, mặc dù tổng lương hưu vẫn tăng theo các yếu tố khác.
Đề xuất này được Bộ trưởng Lao động Aleš Juchelka (thuộc đảng ANO, đảng dân túy của cựu Thủ tướng Andrej Babiš) thúc đẩy thông qua một sửa đổi luật tại Quốc hội, nhằm rút ngắn thời gian xem xét và giảm bớt phản đối từ các cơ quan chuyên môn.
Phân tích & Ý nghĩa
Việc thay đổi cách tính výchovné được Bộ Lao động giải thích là do quy định hiện hành quá đơn giản, không phản ánh đúng thực tế khi có nhiều người cùng chăm sóc một đứa trẻ. Ngoài ra, cách tính cũ không linh hoạt và không công bằng với các trường hợp phức tạp trong gia đình.
Tuy nhiên, sự thay đổi này gây ra sự bất an cho nhiều người về hưu, đặc biệt là nhóm có thu nhập trung bình và cao, vì họ có thể mất một phần tiền trợ cấp. Ngược lại, phương pháp mới có thể có lợi hơn cho những người có thu nhập thấp, vì sẽ tính công bằng hơn dựa trên thực tế thu nhập trong thời gian chăm sóc con.
Đối với cộng đồng người Việt tại Séc, phần lớn là lao động và doanh nhân nhỏ, việc thay đổi này có thể ảnh hưởng đến những người đã nghỉ hưu hoặc sắp nghỉ hưu, đặc biệt là phụ nữ đã dành nhiều năm chăm sóc con cái. Họ cần lưu ý theo dõi thông tin để chuẩn bị các thủ tục liên quan đến giấy tờ lương hưu và hiểu rõ quyền lợi của mình khi luật mới có hiệu lực.
Kết luận
Chính sách výchovné là một phần quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội của Séc, giúp bù đắp thiệt thòi cho người chăm sóc con cái. Việc thay đổi cách tính khoản trợ cấp này từ năm 2027 nhằm mục đích công bằng và phù hợp hơn với thực tế, nhưng cũng đồng thời tạo ra những thách thức và lo ngại cho nhiều người về hưu. Cộng đồng người Việt tại Séc cần theo dõi sát sao để không bị động trước những thay đổi này.
Thay đổi chính sách výchovného: Người về hưu tại Séc sẽ mất quyền lợi này