Thu hồi triệt để tiền chi sai chính sách 178: Không có vùng cấm

2026-09-17

Thu hồi triệt để tiền chi sai chính sách 178: Không có vùng cấm

Chính sách 178/2024 về chế độ nghỉ việc hưởng trợ cấp đang được rà soát kỹ lưỡng sau khi Kiểm toán Nhà nước phát hiện nhiều sai sót trong quá trình thực hiện. Vấn đề đặt ra là làm sao thu hồi tối đa tiền chi sai mà vẫn đảm bảo công bằng, tránh gây khó khăn cho người lao động và xử lý nghiêm trách nhiệm của cơ quan xét duyệt.

TS, Đinh Văn Minh, nguyên Vụ trưởng Pháp chế, Thanh tra Chính phủ. Ảnh: Hoàng Giang

Bối cảnh

Chính sách 178/2024 được ban hành nhằm hỗ trợ những người nghỉ việc trong bối cảnh sắp xếp, tinh gọn bộ máy nhà nước, đồng thời tạo điều kiện cơ cấu lại nhân lực trong khu vực công. Nghị định này sau đó được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 67/2025. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, Kiểm toán Nhà nước đã phát hiện nhiều sai sót tại 10 địa phương và 4 cơ quan trung ương, từ khâu xác định đối tượng, xét duyệt hồ sơ đến tính toán và chi trả chế độ.

Việc rà soát toàn diện các trường hợp nghỉ việc hưởng chế độ theo Nghị định 178 đang được các bộ, ngành và địa phương tiến hành, dưới sự tổng hợp và báo cáo của Bộ Nội vụ lên Thủ tướng Chính phủ. Mục tiêu là phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp chi sai để tránh thất thoát ngân sách nhà nước.

Diễn biến chính

TS Đinh Văn Minh, nguyên Vụ trưởng Pháp chế, Thanh tra Chính phủ, đề xuất cần phân loại từng hồ sơ để xác định rõ sai sót xảy ra ở khâu nào và trách nhiệm thuộc về ai. Theo ông, trường hợp người hưởng sai đối tượng cần xem xét lại quyết định giải quyết chế độ. Hồ sơ thiếu căn cứ phải được kiểm tra làm rõ, khoản tiền chi không đúng phải thu hồi theo quy định pháp luật.

Ông Minh nhấn mạnh, nếu phát hiện hành vi cố ý làm sai hoặc lợi dụng chính sách để trục lợi, cơ quan có thẩm quyền cần xử lý nghiêm minh. Việc rà soát phải được thực hiện với tinh thần không có vùng cấm, không nể nang để bảo đảm công bằng và kỷ luật ngân sách.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý không nên áp dụng một cách xử lý đồng nhất cho tất cả trường hợp. Nếu người hưởng cố tình khai sai, hợp thức hóa hồ sơ hoặc tác động để được duyệt nghỉ, họ phải chịu trách nhiệm và hoàn trả số tiền nhận không đúng. Ngược lại, nếu người lao động kê khai trung thực nhưng hồ sơ vẫn bị sai sót do cơ quan tham mưu, thẩm định hoặc người có thẩm quyền phê duyệt, trách nhiệm của các cá nhân, đơn vị xét duyệt cũng phải được làm rõ.

TS Minh đề xuất thu hồi tối đa tiền chi sai dựa trên nguyên nhân, mức độ lỗi và khả năng khắc phục của từng trường hợp. Cách xử lý này vừa bảo đảm kỷ luật ngân sách, vừa tránh dồn toàn bộ trách nhiệm cho người hưởng nếu sai sót xuất phát từ cơ quan xét duyệt. Ông cũng nhấn mạnh việc xác định rõ ai làm sai, sai ở khâu nào và trách nhiệm đến đâu là điều quan trọng nhất.

Với những người đã sử dụng một phần hoặc toàn bộ khoản tiền nhận được, cơ quan có thẩm quyền vẫn phải xem xét trách nhiệm hoàn trả, không thể chỉ dựa vào lời trình bày "đã chi tiêu hết" để bỏ qua. Tuy nhiên, hoàn cảnh và khả năng kinh tế của từng người có thể được cân nhắc khi xác định phương thức và lộ trình khắc phục phù hợp với quy định.

Ông Minh đề nghị các bộ, ngành, địa phương sử dụng các biện pháp cần thiết trong phạm vi thẩm quyền để thu hồi tối đa tiền chi sai. Trường hợp người nhận không tự nguyện hoàn trả, biện pháp tiếp theo phải được áp dụng theo đúng trình tự và căn cứ pháp luật. Ông nhấn mạnh việc thu hồi cần đảm bảo nghiêm minh nhưng cũng phải hợp lý, khả thi, tránh xử lý máy móc.

Phân tích & Ý nghĩa

Việc rà soát và thu hồi tiền chi sai theo Nghị định 178 không chỉ là vấn đề tài chính mà còn liên quan đến kỷ luật ngân sách và công bằng xã hội. Nếu để xảy ra tình trạng chi sai kéo dài, ngân sách nhà nước sẽ bị thất thoát, ảnh hưởng đến nguồn lực phục vụ các chính sách khác. Đồng thời, việc xử lý nghiêm minh cũng góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm của các cá nhân, đơn vị trong quá trình xét duyệt và thực hiện chính sách.

Đáng chú ý, việc phân loại rõ trách nhiệm giữa người hưởng và cơ quan xét duyệt giúp tránh tình trạng đổ lỗi một chiều, đồng thời tạo điều kiện cho những người lao động trung thực không bị ảnh hưởng oan. Điều này cũng giúp các cơ quan quản lý có thể xây dựng quy trình xét duyệt chặt chẽ hơn trong tương lai, giảm thiểu sai sót.

Đối với cộng đồng người Việt tại Séc và các nước EU, chính sách tương tự nếu có áp dụng cũng cần được thực hiện minh bạch và nghiêm túc. Việc hiểu rõ quy trình xét duyệt và trách nhiệm của từng bên sẽ giúp người lao động tránh rủi ro liên quan đến giấy tờ và quyền lợi khi làm việc tại nước ngoài.

Kết luận

Việc thu hồi tiền chi sai chính sách 178 cần được thực hiện triệt để, không có vùng cấm và với tinh thần công bằng, nghiêm minh. Phân loại rõ trách nhiệm giữa người hưởng và cơ quan xét duyệt là chìa khóa để vừa bảo đảm kỷ luật ngân sách, vừa tránh gây khó khăn không đáng có cho người lao động. Các bộ ngành và địa phương cần phối hợp chặt chẽ để hoàn thành nhiệm vụ này theo đúng quy định pháp luật.