Trồng lúa phát thải thấp giúp nông dân miền Tây lãi thêm 9,3 triệu đồng mỗi ha
Giảm lượng giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, mô hình trồng lúa phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long đang mang lại lợi nhuận vượt trội cho nông dân. Liệu cách canh tác mới này có thể thay đổi diện mạo ngành lúa gạo Việt Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển bền vững?
Bối cảnh
Đồng bằng sông Cửu Long là vùng trọng điểm sản xuất lúa gạo của Việt Nam, đóng góp lớn vào an ninh lương thực quốc gia và xuất khẩu. Tuy nhiên, ngành lúa gạo cũng là nguồn phát thải khí nhà kính đáng kể, góp phần vào biến đổi khí hậu. Trước thực trạng này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp nhằm thúc đẩy sản xuất bền vững, giảm tác động môi trường và tăng thu nhập cho nông dân.
Đề án hướng tới áp dụng các quy trình canh tác mới giúp giảm lượng giống gieo sạ, phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời tiết kiệm nước tưới. Đây là bước đi quan trọng nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và nâng cao giá trị sản phẩm lúa gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Diễn biến chính
Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, các mô hình trồng lúa phát thải thấp đã ghi nhận lợi nhuận tăng từ 1,5 đến 9,3 triệu đồng mỗi ha mỗi vụ, đồng thời năng suất tăng từ 5-12% so với phương pháp truyền thống. Cụ thể:
- Giảm lượng giống gieo sạ từ 30-50%
- Giảm phân bón hóa học từ 20-30%
- Giảm số lần phun thuốc bảo vệ thực vật từ 2-3 lần
- Tiết kiệm nước tưới từ 20-40%
- Mỗi ha lúa mỗi vụ giảm được 3-4 tấn CO₂ tương đương phát thải khí nhà kính
Đến tháng 9, đã có hơn 175.000 hộ đăng ký tham gia đề án, với diện tích áp dụng toàn bộ hoặc một phần quy trình canh tác bền vững gần 421.000 ha, đạt gần 90% mục tiêu đề ra. Các tỉnh như An Giang, Đồng Tháp, Tây Ninh, Cần Thơ, Vĩnh Long và Cà Mau là những địa phương đi đầu trong việc triển khai mô hình này.
Tại Đồng Tháp, bà Hằng ở xã Mỹ Quí chia sẻ sau bốn vụ áp dụng cách canh tác mới trên 1,5 ha lúa, gia đình đã giảm được khoảng 5 triệu đồng chi phí mỗi ha, trong khi năng suất vẫn giữ ổn định. Lợi nhuận đạt khoảng 17-20 triệu đồng mỗi ha mỗi vụ, có vụ lên đến 20-30 triệu đồng.
Phân tích & Ý nghĩa
Mô hình trồng lúa phát thải thấp không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào mà còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính, một trong những nguyên nhân chính gây biến đổi khí hậu toàn cầu. Việc giảm lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật cũng giúp bảo vệ đất đai và nguồn nước, nâng cao chất lượng môi trường sống cho người dân vùng nông thôn.
Đề án còn thể hiện sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, hợp tác xã, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế như Australia và FAO (Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc). Sự hỗ trợ về vốn với lãi suất ưu đãi và chuyển giao kỹ thuật giúp nông dân yên tâm áp dụng mô hình mới, đồng thời phát triển thị trường tiêu thụ ổn định.
Đặc biệt, việc nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm lúa gạo là hướng đi chiến lược trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt. Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh ngành lúa gạo cần chuyển đổi tư duy từ chỉ tập trung sản lượng sang nâng cao hiệu quả, thích ứng biến đổi khí hậu và bảo đảm sinh kế bền vững cho nông dân.
Kết luận
Việc áp dụng mô hình trồng lúa phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long đã chứng minh hiệu quả kinh tế và môi trường rõ rệt. Đây là bước tiến quan trọng giúp ngành lúa gạo Việt Nam phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao thu nhập cho nông dân. Thành công của đề án cũng là minh chứng cho sự phối hợp hiệu quả giữa các bên liên quan trong việc đổi mới sản xuất nông nghiệp.
Hình ảnh từ bài viết
Ruộng lúa canh tác theo chương trình canh tác lúa giảm phát thải tại Đồng Tháp. Ảnh: Phạm Mơ
Trồng lúa phát thải thấp giúp nông dân miền Tây lãi thêm 9,3 triệu đồng mỗi ha