Trump và Biden: Ai thực sự tạo nên nền kinh tế Mỹ tốt hơn?
Bối cảnh
Donald Trump, Tổng thống Mỹ nhiệm kỳ 2017-2021, nổi tiếng với chính sách bảo hộ mậu dịch và chiến tranh thương mại, đặc biệt là áp đặt mức thuế quan cao đối với hàng hóa nhập khẩu từ Mexico và Trung Quốc. Trong khi đó, Joe Biden, người kế nhiệm Trump, tập trung vào các chính sách kích thích tiêu dùng nội địa, đầu tư vào cơ sở hạ tầng và công nghệ xanh. Cả hai đều đối mặt với những thách thức kinh tế lớn, bao gồm đại dịch COVID-19 và cuộc xung đột Nga-Ukraine, ảnh hưởng sâu sắc đến chuỗi cung ứng và giá năng lượng toàn cầu.
Lạm phát là một chỉ số quan trọng phản ánh sự tăng giá chung của hàng hóa và dịch vụ trong nền kinh tế. Ngân hàng Trung ương Mỹ (Federal Reserve) thường coi mức lạm phát khoảng 2% là lành mạnh và ổn định. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, lạm phát đã tăng cao vượt mức này, gây áp lực lên đời sống người dân.
Diễn biến chính
Trong chiến dịch vận động tranh cử Quốc hội vào tháng 10 năm 2026 tại Ohio, Trump tuyên bố: "Chúng ta gần như không có lạm phát." Tuy nhiên, số liệu thực tế cho thấy lạm phát ở Mỹ trong tháng 9 năm 2026 đạt mức 3,7%, cao hơn nhiều so với mức mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương. Điều này cho thấy tuy nền kinh tế có tăng trưởng, nhưng giá cả vẫn đang tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến chi tiêu của người dân.
Chuyên gia kinh tế Petr Bartoň từ công ty đầu tư Natland nhận định rằng khả năng của một tổng thống trong việc kiểm soát lạm phát thường rất hạn chế. Tuy nhiên, Trump lại là trường hợp ngoại lệ khi chính sách của ông có tác động rõ rệt đến giá cả, đặc biệt là thông qua các mức thuế quan và chính sách đối ngoại.
Trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ Trump, giá thực phẩm tăng do chính sách thuế quan cao áp đặt lên các quốc gia như Mexico. Sang năm thứ hai, giá xăng dầu tăng mạnh do cuộc đối đầu với Iran khiến Hormuzský průliv (Eo biển Hormuz) - tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí đốt hóa lỏng trên thế giới - bị gián đoạn. Điều này làm giá nhiên liệu leo thang, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sinh hoạt của người dân Mỹ.
Khi Biden nhậm chức vào tháng 1 năm 2025, lạm phát đang ở mức khoảng 3%. Tuy nhiên, vào mùa hè năm 2026, lạm phát đã tăng vọt lên 9% do các tác động kéo dài của đại dịch COVID-19 và cuộc chiến tranh ở Ukraine, dẫn đến khủng hoảng năng lượng. Dù vậy, vào cuối nhiệm kỳ của Biden, lạm phát đã giảm xuống, cho thấy hiệu quả của các chính sách kiểm soát giá cả và hỗ trợ kinh tế.
Phân tích & Ý nghĩa
Mặc dù nền kinh tế Mỹ dưới thời Trump có những chỉ số tăng trưởng ấn tượng, như GDP tăng 2,3% năm ngoái và dự kiến tăng 3,4% trong quý ba năm nay, vượt mức trung bình 3,2% dưới thời Biden, cảm nhận của người dân về kinh tế lại không tích cực. Chỉ số niềm tin tiêu dùng theo Đại học Michigan cho thấy người Mỹ đang có tâm trạng bi quan hơn cả trong các cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu trước đây hay đại dịch COVID-19.
Nguyên nhân chính là do lạm phát cao khiến thu nhập thực tế của người lao động giảm sút. Cụ thể, thu nhập thực tế của người Mỹ trong tháng 9 năm 2026 giảm 0,7% so với cùng kỳ năm trước, tức là sức mua bị giảm đi, làm giảm khả năng chi tiêu và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Chuyên gia kinh tế Miroslav Novák từ công ty Citfin nhấn mạnh rằng người dân không đánh giá nền kinh tế dựa trên chỉ số GDP mà dựa trên khả năng chi tiêu và triển vọng cuộc sống của chính họ. Đây là lý do khiến dù số liệu kinh tế tích cực, người dân vẫn cảm thấy khó khăn.
Nhà kinh tế Helena Horská của ngân hàng Raiffeisenbank nhận xét rằng Biden có thành tích tốt hơn Trump trong việc hỗ trợ tiêu dùng và đầu tư vào các lĩnh vực quan trọng như hạ tầng và công nghệ xanh. Trong khi đó, Trump lại theo đuổi chính sách bảo hộ mậu dịch và gây ra nhiều xung đột quốc tế, làm tăng chi phí sinh hoạt và giảm niềm tin vào các thể chế.
Kết luận
Dù Trump tự hào về nền kinh tế tăng trưởng mạnh và lạm phát thấp, thực tế cho thấy người dân Mỹ vẫn đang phải đối mặt với giá cả sinh hoạt cao và niềm tin tiêu dùng thấp. Biden, mặc dù chịu nhiều chỉ trích về lạm phát trong nhiệm kỳ, đã có những bước đi hiệu quả trong việc hỗ trợ tiêu dùng và hạ nhiệt giá cả vào cuối nhiệm kỳ. Câu chuyện kinh tế Mỹ dưới hai tổng thống này phản ánh sự phức tạp của chính sách kinh tế và tác động trực tiếp đến đời sống người dân.
Trump và Biden: Ai thực sự tạo nên nền kinh tế Mỹ tốt hơn?