Vào rừng hái ớt mọi - Gia vị đặc trưng của người Chứt, Bru-Vân Kiều ở Quảng Trị

2026-09-25

Vào rừng hái ớt mọi - Gia vị đặc trưng của người Chứt, Bru-Vân Kiều ở Quảng Trị

Ở vùng núi xã Dân Hóa, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Trị, người Chứt và Bru-Vân Kiều có một hoạt động truyền thống đặc sắc: vào rừng keo và nương rẫy để hái ớt mọi mọc tự nhiên. Loại ớt này không chỉ là gia vị quen thuộc trong bữa ăn mà còn là nguồn thu nhập phụ giúp các gia đình bản địa.

Bối cảnh

Xã Dân Hóa thuộc huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Trị, là nơi sinh sống của nhiều dân tộc thiểu số như người Chứt và Bru-Vân Kiều. Đây là những cộng đồng dân cư có truyền thống gắn bó mật thiết với rừng núi và nương rẫy. Trong điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, việc khai thác các sản vật tự nhiên như ớt mọc hoang dã trở thành một phần quan trọng trong đời sống hàng ngày và kinh tế của người dân.

Ớt mọi là loại ớt mọc tự nhiên trong rừng, có quả nhỏ, thơm và cay nồng đặc trưng. Người dân địa phương thường vào rừng keo – những khu rừng trồng cây keo lá tràm – và các nương rẫy để thu hái loại gia vị này, vừa phục vụ nhu cầu ăn uống, vừa có thể bán ra thị trường để tăng thêm thu nhập.

Diễn biến chính

Trong rừng keo thưa, nơi có đủ ánh sáng, cây ớt mọi phát triển tốt, cho quả sai và khỏe mạnh. Ngược lại, trong rừng rậm thiếu sáng, cây ớt thường nhỏ và ít quả hơn. Mỗi quả ớt chỉ cỡ đầu đũa, dài hơn một cm, mọc hướng lên trời. Vào cuối mùa, lá cây bắt đầu rụng, để lộ những chùm ớt chín mọng chi chít trên cành.

Người dân thường thu hoạch ớt mọi bằng cách hái quả tươi hoặc cả cây ớt mọc xen kẽ trong rừng keo và nương rẫy. Sau khi hái, ớt được rửa sạch và để ráo nước, sau đó có thể muối để dùng dần. Tỷ lệ muối thường là khoảng 10%, giúp giữ ớt giòn, cay và thơm lâu trong nhiều tháng. Một số người còn ngâm ớt trong nước để bảo quản.

Ngoài ra, ớt chín còn được phơi khô để bảo quản và bán với giá khoảng 500.000 đồng một kg. Tuy nhiên, để làm ra một kg ớt khô cần đến hơn 3 kg ớt tươi, nên phần lớn ớt thu hoạch được người dân giữ lại dùng trong gia đình.

Phân tích & Ý nghĩa

Hoạt động hái ớt mọi không chỉ mang lại giá trị kinh tế thiết thực cho người Chứt và Bru-Vân Kiều mà còn giữ gìn nét văn hóa truyền thống gắn liền với thiên nhiên và rừng núi. Việc khai thác ớt mọc tự nhiên giúp người dân tận dụng nguồn tài nguyên sẵn có, đồng thời góp phần bảo tồn các loại cây bản địa quý giá.

Đáng chú ý, ớt mọc trong rừng có vị cay đậm và hương thơm đặc trưng hơn so với ớt trồng gần nhà, bởi điều kiện sinh trưởng tự nhiên và môi trường rừng keo. Điều này làm tăng giá trị của ớt mọi trong ẩm thực địa phương và có thể tạo ra sản phẩm đặc sản thu hút khách du lịch hoặc thị trường bên ngoài.

Kết luận

Việc vào rừng hái ớt mọi của người Chứt và Bru-Vân Kiều ở xã Dân Hóa là một hoạt động truyền thống vừa mang tính kinh tế, vừa giữ gìn văn hóa bản địa. Loại ớt mọc tự nhiên này không chỉ làm phong phú thêm bữa ăn mà còn là nguồn thu nhập quan trọng, góp phần nâng cao đời sống cộng đồng dân tộc thiểu số tại vùng núi Quảng Trị.