Xuất khẩu bán dẫn Việt Nam tăng gần 32% mỗi năm, vươn lên vị trí mới tại châu Á
Việt Nam đang ghi nhận mức tăng trưởng xuất khẩu sản phẩm bán dẫn ấn tượng, với tốc độ bình quân gần 32% mỗi năm trong gần hai thập kỷ qua. Điều này đặt Việt Nam vào vị trí dẫn đầu trong nhóm các nền kinh tế châu Á có ngành bán dẫn phát triển, tạo ra nhiều cơ hội mới cho ngành công nghiệp điện tử trong nước cũng như cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài.
Bối cảnh
Báo cáo mới nhất của Frost & Sullivan, một công ty tư vấn quốc tế, phối hợp cùng FedEx, cho thấy tốc độ tăng trưởng xuất khẩu bán dẫn của Việt Nam đạt 31,8% mỗi năm trong giai đoạn 2006-2025. Đây là mức tăng trưởng nhanh nhất trong số 8 nền kinh tế châu Á được so sánh, gồm Hàn Quốc, Đài Loan, Malaysia, Singapore, Thái Lan, Philippines và Nhật Bản.
Sản phẩm bán dẫn được tính trong báo cáo bao gồm các linh kiện như diode, transistor, linh kiện bán dẫn tương tự, thiết bị bán dẫn quang điện (kể cả tế bào quang điện), đèn LED, tinh thể áp điện đã lắp ráp và các mạch tích hợp điện tử (IC). Trong đó, riêng mảng IC đã đạt kim ngạch xuất khẩu 32,4 tỷ USD vào năm 2023.
Diễn biến chính
Báo cáo nhận định Việt Nam là một "nước xuất khẩu mới nổi đang mở rộng nhanh chóng" trong lĩnh vực bán dẫn. Bốn điểm mạnh nổi bật được chỉ ra gồm:
- Vai trò trung tâm mới nổi về lắp ráp và kiểm thử bán dẫn (OSAT - Outsourced Semiconductor Assembly and Test).
- Nền tảng sản xuất điện tử mạnh mẽ, với nhiều nhà máy và chuỗi cung ứng phát triển.
- Khả năng thu hút đầu tư từ các tập đoàn quốc tế lớn trong ngành công nghệ cao.
- Lợi thế về chi phí sản xuất và nguồn lao động có kỹ năng phù hợp.
Bà Ee-Hui Tan, Giám đốc Khai thác FedEx Việt Nam và Campuchia, nhấn mạnh: "Việt Nam có vị thế ngày càng quan trọng trong hệ sinh thái bán dẫn châu Á - Thái Bình Dương, khi nhiều doanh nghiệp bán dẫn và công nghệ cao mở rộng hiện diện".
Mặc dù tốc độ tăng trưởng cao, quy mô xuất khẩu bán dẫn của Việt Nam vẫn còn nhỏ hơn đáng kể so với các trung tâm lớn như Đài Loan, dẫn đầu với kim ngạch 170 tỷ USD. Đến năm 2025, Việt Nam dự kiến sẽ đứng thứ 7 về giá trị xuất khẩu bán dẫn trong khu vực, chỉ cao hơn Thái Lan.
Về nhập khẩu, Việt Nam cũng có tốc độ tăng trưởng cao nhất trong nhóm, đạt bình quân 30% mỗi năm trong thập kỷ qua, đứng thứ tư về giá trị nhập khẩu sau Singapore, Đài Loan và Hàn Quốc.
Phân tích & Ý nghĩa
Nhu cầu ngày càng tăng đối với các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán hiệu năng cao, xe điện và truyền thông hiện đại đang thúc đẩy sản xuất bán dẫn toàn cầu. Khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APAC) trở thành trung tâm hệ sinh thái bán dẫn toàn cầu, chiếm tới 58% tổng doanh thu toàn ngành.
Trong hệ sinh thái này, Trung Quốc đại lục cung cấp vật liệu, Đài Loan chuyên sản xuất bán dẫn tiên tiến, Hàn Quốc tập trung vào chip nhớ, còn Nhật Bản giữ vai trò quan trọng trong thiết bị và các yếu tố đầu vào chuyên dụng. Việt Nam cùng với Malaysia, Philippines, Thái Lan và Indonesia được xếp vào nhóm chuyên đảm nhiệm công đoạn phía sau (back-end), như đóng gói, kiểm thử, lắp ráp mô-đun và tích hợp các hệ thống con.
Báo cáo cũng đề cập đến sự xuất hiện của các cơ sở chế tạo chip nội địa đầu tiên tại Việt Nam, như nhà máy Viettel trong tương lai, có thể tạo động lực phát triển các nhà cung cấp và startup trong nước. Các công ty khởi nghiệp được khuyến nghị tập trung vào các giải pháp đóng gói tiên tiến như đóng gói chip ở cấp độ wafer dạng fan-out, xếp chồng chip ba chiều (3D chip stacking), kiểm thử và lắp ráp tùy chỉnh cho các ngành đòi hỏi độ tin cậy cao như y tế, hàng không vũ trụ.
Kết luận
Việt Nam đang nhanh chóng khẳng định vị thế trong ngành công nghiệp bán dẫn khu vực châu Á - Thái Bình Dương với tốc độ tăng trưởng xuất khẩu ấn tượng. Mặc dù quy mô còn nhỏ so với các trung tâm lớn, nhưng với nền tảng sản xuất điện tử mạnh, khả năng thu hút đầu tư quốc tế và lợi thế về chi phí, Việt Nam được đánh giá là một điểm sáng mới trong chuỗi cung ứng toàn cầu của ngành bán dẫn.
Hình ảnh từ bài viết
Sản xuất tại nhà máy Intel ở Khu Công nghệ cao TP HCM. Ảnh: Intel Products Vietnam (IPV)
Xuất khẩu bán dẫn Việt Nam tăng gần 32% mỗi năm, vươn lên vị trí mới tại châu Á